مانع مىشود . و متجردان از جلباب بشرى ، مثل نفوس ولويه ، به مقتضاى تحصيل فطرت ثانوى با آن كه نفوس آنان به تعمير نظام جزئى مربوط به ابدان اشتغال دارند ، حقايق عالم مثالى را شهود نموده و لسان آنان به اين مرتبه : « فاعبد ربّك كأنّك تراه ؛ و إنّي أنظر إلى عرش الرحمن بارزا » مترنّم است . و مقام فوق اين مرتبه ، لم أعبد ربّا لم أره است . اين كه ملا صدرا مىفرمايد : قيام صور خيالى به نفس مبدأ اين صور ، به قيام به فاعل اشبه است از قيام به قابل ، از اين باب است كه بالأخره نفس ، جهت ادراك صور خيالى قبل از حصول و فعليت اين صور و همچنين نسبت به صور عقلى داراى جهت قوه ، ناچار خيال هيولانى است و حصول هر صورت عقلى و خيالى ، ملاك خروج نفس به حسب جوهر ذات از مقام قوه به فعليت است . و فيض وجودى مبدأ حصول فعليات ، از باطن نفس مستعد ، مرور نموده و به صور خيالى و عقلى مىرسد و در مقام باطن نفس ، عين وجود نفس و همين فيض ، در مقام ظهور به صورت صور خيالى ، عين صور قائم به جوهر نفس متخيل و عاقل ، مىباشد . و نفس ، هر چه به فعليت ( چه در مقام تخيّل و چه در مقام تعقّل ) برسد ، جهت اتصال آن به عالم مثل معلق و خيال و برزخ و سماوات جسمانى منفصل و مطلق و نيز اتحاد آن با عالم عقول و اتصال آن به سماى اطلاق ، تام‌تر و تمام‌تر مىشود . و وجود اخروى نفس ، وسيع‌تر و درجات و مراتب فعليات آن ، رفيع‌تر و كامل‌تر مىگردد . و هيآت ، مبدأ ثواب و نيل به درجات موجب لذات و مبادى علت عذاب و الم و بالأخره مقبرهء نفوس همين صور جسمانى حاصل از تجسم اعمال و تقدّر نيات است . و شايد به همين معنا در كلمات اهل عصمت و لسان نبوّت عليه السّلام اشارت رفته است كه « القبر إمّا روضة من رياض الجنّة ، أو حفرة من حفر النيران » [ 1 ] .